Zweten tijdens golf: zones, kleding en bescherming

Zweten is een normale lichaamsfunctie: het koelt het lichaam af wanneer de temperatuur stijgt, bijvoorbeeld tijdens een rondje golf in de zomer. De zones die het meest zweten zijn de oksels, handpalmen, voetzolen, het voorhoofd en de hoofdhuid, omdat daar de zweetklieren het dichtst bij elkaar liggen. Wie daar in het dagelijks leven hinder van ondervindt, vindt op de informatieve site over zweten en hyperhidrose uitleg over oorzaken, kledingkeuze en producten, onderverdeeld per zone van het lichaam.

Welke zones van het lichaam zweten het meest en waarom?

Het lichaam telt miljoenen zweetklieren, verdeeld over twee typen: eccriene klieren, die over vrijwel de hele huid voorkomen en een dun, zout vocht afscheiden, en apocriene klieren, die vooral in de oksels en liezen zitten en actief worden rond de puberteit. De dichtheid van eccriene klieren is het grootst op de handpalmen en voetzolen, en daarna op het voorhoofd en de hoofdhuid. Dat verklaart waarom een golfer bij warm weer eerst natte handen voelt bij de grip, vervolgens een klamme pet en pas later een vochtige rug.

De Handreiking Lichamelijke Belasting van het RIVM beschrijft zweten als een van de signalen dat het lichaam warmte afvoert bij inspanning. Tijdens een rond golf van vier tot vijf uur loopt een speler gemiddeld acht tot tien kilometer, vaak in de zon en met weinig wind. Dat maakt golf tot een sport waarbij vochtverlies en zweetproductie flijk kunnen oplopen, ook al is het tempo rustig.

Bij sommige mensen is de zweetproductie veel groter dan het lichaam nodig heeft voor warmteregulatie. Dat heet hyperhidrose: overmatig zweten zonder duidelijke lichamelijke oorzaak, vaak beperkt tot handpalmen, voetzolen, oksels of gezicht. Voor wie tijdens een wedstrijd last heeft van natte handen of zichtbare plekken op het shirt, is het nuttig om te weten dat dit een herkenbaar en behandelbaar probleem is, en geen kwestie van slechte conditie.

Hoe houd je kleding vrij van zweetplekken?

Zweetplekken ontstaan zichtbaar wanneer vocht niet snel genoeg verdampt en het textiel doorlaat met een rand van zout en vettigheid. De aanpak valt uiteen in drie delen: stofkeuze, kleurkeuze en tussenlagen.

Katoen neemt vocht goed op maar droogt traag, waardoor een nat shirt lang nat blijft. Synthetische stoffen zoals polyester voeren vocht af naar de buitenkant, waar het kan verdampen. Voor een golfronde in warm weer werkt een dun, ademend shirt met korte mouw beter dan dik katoen. In koud weer geldt het omgekeerde principe in lagen: een ademende basislaag, een isolerende tussenlaag en een winddichte buitenlaag, zodat zweet naar buiten kan en condensatie binnenin beperkt blijft.

Kleur bepaalt hoe snel een plek opvalt. Grijs en lichtblauw tonen zweetplekken onder de oksels het sterkst, zwart en donkerblauw verbergen vocht langer maar kunnen na het drogen witte zoutstrepen vertonen. Patronen en fijn ruitje, zoals in veel golfkleding, camoufleren vocht beter dan egale vlakken. Wie structureel last heeft van plekken, kan okselkussentjes gebruiken: kleine absorberende lappen die aan de binnenkant van het kledingstuk worden bevestigd en het vocht opvangen voordat het zichtbaar wordt.

Een extra PET of hoed beperkt zweet op het voorhoofd, en een reservehandschoen of handdoek in de tas houdt de grip droog. Wie halverwege de ronde shirt of sokken kan wisselen, voorkomt dat vocht zich lang op de huid blijft stapelen.

Wat is het verschil tussen een deodorant en een antitranspirant?

De twee producten worden vaak door elkaar gehaald maar doen iets anders. Een deodorant bestrijdt geur: het bevat vaak antibacteriële stoffen en parfum die de bacteriën remmen die zweet omzetten in geurverbindingen. Een antitranspirant bevat zouten, meestal aluminiumzouten, die de uitgang van de zweetklier tijdelijk verstoppen en daardoor de zweetproductie op de behandelde plek verminderen.

Praktisch betekent dit: wie alleen geurhinder heeft, heeft genoeg aan een deodorant. Wie natte plekken of natte handen wil beperken, heeft een antitranspirant nodig. Antitranspirants werken het best 's avonds aangebracht, op een droge huid, omdat de zouten dan beter in de klieren kunnen doordringen. Op de huid van oksels kan een antitranspirant bij gevoelige personen irritatie geven; een versie zonder parfum vermindert dat risico.

Voor golfers met natte handpalmen bestaan er ook antitranspirante lotions en poeders voor handen en voeten. Deze zijn bedoeld voor gebruik voor de ronde, niet tijdens het spelen, omdat resten op de handen de grip op de steel beïnvloeden.

Wat kun je zelf doen tegen overmatig zweten op de baan?

Voor de meeste golfers volstaan alledaagse maatregelen. Drink voldoende water, want een goed gehydrateerd lichaam regelt de temperatuur efficiënter. Kies losse, ademende kleding in lichte kleuren bij warm weer. Houd een handdoek aan de tas voor handen en steel, en veeg de grip droog voordat je slag maakt.

Wie na deze stappen nog dagelijks hinder ondervindt, bijvoorbeeld natte handen tijdens het werk of zichtbare plekken in sociale situaties, kan terecht bij de huisarts. Hyperhidrose is behandelbaar, onder meer met sterkere antitranspiranten, iontoforese voor handen en voeten, of andere medische opties. Het onderscheid tussen normaal zweten bij inspanning en overmatig zweten in rust is daarbij belangrijk: de eerste hoort bij de sport, de tweede verdient aandacht.

Voor wie eerst zelf informatie wil lezen over zones, kleding en producten, bestaat er een informatieve Nederlandse site die deze onderwerpen per lichaamszone behandelt, inclusief het verschil tussen deodorants en antitranspirants en veelgestelde vragen over huidverzorging.

Kort samengevat

Zweten regelt de lichaamstemperatuur en valt niet af te leren. De handpalmen, voetzolen, oksels en het gezicht zweten het meest door de dichtheid van de zweetklieren. Kleding vrij houden van plekken lukt met ademende stoffen, slimme kleuren, lagen en eventueel okselkussentjes. Een deodorant remt geur, een antitranspirant remt de zweetproductie zelf. Wie structureel overmatig zwetet, ook buiten de baan, kan dat laten beoordelen: het is een bekend probleem met praktische oplossingen. Wie lang buiten staat, of dat nu op de baan is of achter een camera, herkent dit: zie ook sportfotografie in Normandië.